IenW Atlas Leefomgeving

De Atlas Leefomgeving is een platform waar actuele en verantwoorde van de overheid informatie over milieu- en gezondheidsaspecten van de leefomgeving te vinden is. Als strategisch adviseur en procesbegeleider begeleidde ik najaar 2024/voorjaar 2025 de dialoog tussen de kernpartners van de Atlas Leefomgeving (Min IenW, RIVM en RWS), over herijking van de uitgangspunten van de Atlas, doorontwikkeling van de inhoud en over de rolverdeling en samenwerking binnen de Atlas organisatie.

Atlas Leefomgeving (ALO)

De Atlas Leefomgeving is een platform waar actuele en verantwoorde informatie van de overheid over milieu- en gezondheidsaspecten van de leefomgeving te vinden is. In de Atlas werken diverse overheden en kennisinstellingen samen om op een zo helder mogelijke manier informatie over de leefomgeving presenteren mét een handelingsperspectief voor de bezoeker, primair de burger. IenW, RIVM en RWS zijn samen kernpartners in de Atlas. Min IenW is hoofdopdrachtgever van de Atlas, RIVM en RWS zijn opdrachtnemer met ieder een eigen opdracht.

Behoefte aan herijking

De Atlas begon in 2012 als een kleine website en is in de loop der jaren uitgegroeid tot een organisatie van ca. 20 mensen (betrokken professionals) en website met ruim 200 kaarten.

De operationele basis van de Atlas is goed orde, de rollen van de kernpartners zijn echter geleidelijk veranderd. Wat ooit als een creatief/innovatief proces begon is langzaam getransformeerd naar een proces waar vooral beheer centraal staat. Geleidelijk is de vraag relevant geworden hoe verder te gaan met de doorontwikkeling van de Atlas.

Nut en noodzaak stonden niet ter discussie bij de kernpartners, maar over “hoe verder” bestonden verschillende beelden en interpretaties. Bijvoorbeeld over visie en ambities (meer onderwerpen en kaarten toevoegen, extra informatie over kaarten geven, andere doelgroep dan burgers), invulling van de samenwerking (wat vinden we belangrijk in samenwerking, hoe werken we nu samen, is dat passend voor de volgende fase), de rolverdeling, governance en besluitvorming.

Strategisch adviseur/procesbegeleider dialoog kernpartners

Als strategisch adviseur en procesbegeleider begeleidde ik najaar 2024/voorjaar 2025 de dialoog tussen de drie kernpartners van de Atlas Leefomgeving. Gedurende de dialoog zijn de oorspronkelijke uitgangspunten van de Atlas, de inhoud van de Atlas en de rolverdeling en samenwerking binnen de Atlas herijkt. Vragen die daarbij aan de orde kwamen waren bijvoorbeeld waar zijn we als Atlasorganisatie van, welke ambities hebben we, waar zetten we op in, hoe vullen we onze samenwerking in qua vorm en inhoud (op niveau van rolverdeling) zodat deze past bij onze ambities, hoe betrekken we de andere belanghebbende partijen (opdrachtgevers voor content) etc.?

Het doel van de dialoog was om vóór het tweede kwartaal van 2025 een gedeeld en gedragen beeld te bereiken, inclusief concrete uitgangspunten en vervolgafspraken. Dit was bedoeld om de doorontwikkeling van de Atlas zowel qua inhoud als samenwerking te bevorderen. Het resultaat biedt een stevig fundament voor de Atlas organisatie, geeft richting aan toekomstige besluitvorming en verschaft helderheid naar samenwerkingspartners

Aanpak

In totaal zijn er vier live werksessies geweest van een dagdeel of dag. Elke werksessie kende een combinatie van werkvormen die er zowel op gericht waren om elkaar (beter) te leren kennen, te bouwen aan onderlinge verbinding als op het samenwerken aan inhoud en proces. Ter ondersteuning van de werksessies is een online format van het World Café gebruikt dat elke keer aangevuld en uitgebreid is.

Tijdens de eerste werksessie is verkend hoe de deelnemers kijken naar de huidige inhoud van de Atlas en de samenwerking binnen de Atlas organisatie. Doel van het gesprek was om de tijdens de individuele kennismakingsgesprekken benoemde de issues scherper en completer te krijgen, en met elkaar te delen wat voor elke kernpartner (op organisatieniveau en/of persoonsniveau) en als kernpartners gezamenlijk daarbij van (gedeeld) belang is.

Tijdens de tweede werksessie stond het herijken van de strategische doelen, missie en visie van ALO centraal. Tijdens de meeting is besproken hoe missie, visie en strategie zich tot elkaar verhouden. IenW heeft als opdrachtgever de missie van ALO en de strategische doelstellingen voor 2025 toegelicht. Aan de hand van hulpvragen is gewerkt aan het formuleren van een hernieuwde missie en visie voor ALO. In de derde werksessie is het visie statement nog verder verfijnd en is gewerkt aan het vertalen van strategische doelen naar operationele doelen.

Tijdens de vierde en afsluitende werksessie stond het operationaliseren van de onderling afgesproken vernieuwde werkprocessen/-wijze van de Atlas Leefomgeving plaats. Het nadenken over het proces voor toetreding van nieuwe contentpartners gaf voeding aan de vraag hoe proces, inrichting en beheer voor bestaande contentpartners georganiseerd zijn. Conclusie was dat ook hiervoor duidelijk(er) op papier gezet moet worden hoe dit werkt en wat de basisafspraken zijn, zowel voor de ALO organisatie als voor de contentpartners. Tot slot zijn afspraken gemaakt over het vervolg van het proces en over de communicatie naar andere (content)partners.

Co-creatie met opdrachtgever

Tussen de werksessies door hebben meetings in kleiner comité plaatsgevonden waarbij van elke kernpartner een vertegenwoordiger aanwezig was, waarin samen de werkvorm en inhoud voor de volgende meeting voorbereid is of waar opbrengsten van de vorige werksessie verder uitgewerkt zijn. Daardoor is het dialoogproces samen vormgegeven.

Van de processtappen die tijdens de werksessies gemaakt zijn en de opbrengsten per sessie zijn tussentijds samenvattende documenten gemaakt, ten behoeve van het bijpraten en informeren van de overige Atlas (content)partners.

Over Atlas Leefomgeving

De Atlassen (Atlas Leefomgeving, Atlas Natuurlijk Kapitaal en de Nationale EnergieAtlas zijn een samenwerking tussen overheden. Samen presenteren zij zo helder mogelijk informatie over de leefomgeving en bieden zij een handelingsperspectief. Op de Atlas Leefomgeving verkent en ontdekt de bezoeker (de kwaliteit van) zijn of haar leefomgeving. Er is informatie te vinden over geluidhinder, luchtkwaliteit, maar ook over monumenten of wandelroutes in de omgeving.

IenW, RIVM en RWS zijn samen kernpartners in de Atlas. Min IenW is hoofdopdrachtgever van de Atlas, RIVM en RWS zijn opdrachtnemer met ieder een eigen opdracht. Niet alle data is van de Atlasorganisatie. Atlas presenteert de informatie op het platform, maar het eigenaarschap en duiding van de informatie zit bij de partners die de informatie aanleveren. De ‘toeleverende’ partners van content zijn vertegenwoordigd in het LarA (Landelijk regieteam Atlassen). In het LarA nemen IenW, RWS, RIVM, BZK, VROM, Landbouw, IPO, RIVM, RWS en BIJ12 deel.

Lees meer

www.atlasleefomgeving.nl