Wat zijn stakeholders

Wat zijn stakeholders, waarom is het belangrijk om relevante stakeholders in beeld te krijgen en waarom geldt: één is géén? Lees hier een verkorte uitleg uit mijn boek Omgevingsgericht Leiderschap.

Stakeholders

Stakeholders zijn mensen of groepen die direct of indirect belanghebbende zijn bij een project, programma, organisatie, besluit of opgave. Een stakeholder kan daar invloed op hebben of door beïnvloed worden.

• Een stakeholder kan invloed uitoefenen wanneer deze over een (machts)positie beschikt waarin beslist kan worden over de voortgang. Of wanneer deze middelen tot zijn beschikking heeft die de voortgang kunnen bevorderen of belemmeren. Of wanneer de stakeholder over kennis of expertise beschikt die ten gunste van of ten nadele van de voortgang kan worden ingezet.

• Een stakeholder wordt beïnvloed door wanneer hij of zij positieve of negatieve effecten ervaart als gevolg van het project, programma, organisatie, besluit of opgave.

Interne en externe stakeholders

Naast de externe stakeholders (belanghebbenden buiten het project, het programma of de organisatie) zijn er ook interne stakeholders. Dit zijn belanghebbenden binnen het project, het programma of de organisatie op de verschillende hiërarchische niveaus.

Het kan voorkomen dat verschillende organisatieonderdelen verschillende belangen hebben. Het is belangrijk mogelijk tegengestelde belangen vroegtijdig in beeld te krijgen. Zodat het interne gesprek daarover tijdig opgestart kan worden en besloten kan worden hoe hiermee om te gaan.

Het belang van relevante stakeholders

Sommige stakeholders zijn belangrijker dan andere stakeholders. Bij het omgevingsgericht werken worden issues als startpunt gebruikt voor het in kaart brengen van de belangen van stakeholders. Dat betekent dat op basis van voor het project van toepassing zijnde issues, gekeken wordt welke stakeholders een relevant belang hebben bij het issue. Dat leidt tot een scherper overzicht dan wanneer eerst stakeholders in kaart worden gebracht en daarna pas gekeken wordt welke issues er spelen.

Des te scherper de issues geformuleerd worden, des te scherper komen relevante stakeholders in beeld. Het voorkomt dat er aandacht en tijd besteed wordt aan stakeholders die later niet relevant blijken te zijn. Het is handig om daarbij te kijken of issues op systeem-, keten- of projectniveau spelen. Ook dat leidt tot een completer overzicht van relevante stakeholders.

Eén is géén

Bij het werken met stakeholders geldt: ‘één is géén’. Met slechts één contactpersoon binnen een organisatie heb je een te fragiele basis om een echte dialoog aan te gaan of een duurzame relatie op te bouwen met de stakeholder als geheel.

In de praktijk is het vaak nodig om contact te leggen op verschillende hiërarchische niveaus (multi-level stakeholder engagement), zeker wanneer formele instemming of besluitvorming vereist is. Het draait namelijk niet om de persoonlijke mening van één medewerker, maar om hoe de stakeholder als geheel zich opstelt. Daarom is het zaak goed in kaart te brengen wie de organisatie vertegenwoordigt, in welke rol en met welk mandaat.

Meer weten?

In mijn boek Omgevingsgericht Leiderschap kun je hier meer over lezen. Of neem contact op. Ik ben gesprekspartner en adviseur voor leiders, bestuurders en omgevingsprofessionals die effectief met stakeholders willen samenwerken aan complexe (energie)transitievraagstukken.